Czytacze

Prace nad modyfikowanymi organizmami

Genetically Modified Organisms, czyli organizmy modyfikowane genetycznie to nic innego jak organizmy, którym przy pomocy różnych metod inżynierii genetycznych został zmieniony genom (materiał genetyczny zawarty w chromosomach). W zależności od prawa panującego w danym kraju, możliwość modyfikowania żywności, upraw czy zwierząt jest mniej lub bardziej aprobowana. To samo dotyczy zresztą eksportowania oraz importowania zmienianych przez naukowców organizmów. W dwudziestym pierwszym wieku toczy się wiele dyskusji na temat skuteczności i pozytywnych (bądź negatywnych!) skutków wprowadzenia modyfikowanych obiektów do obiegu wśród społeczeństwa. Niewątpliwie należy jednak podkreślić, że mimo indywidualnych opinii naukowców czy specjalistów GMO stało się w ostatnim czasie bardzo popularne. Choćby z tego względu warto wiedzieć, czym charakteryzują się badania nad organizmami oraz na czym w ogóle modyfikacja genetyczna polega.

Historia GMO w pigułce

Geneza genetycznie modyfikowanych organizmów sięga początku lat siedemdziesiątych dwudziestego wielu. Po raz pierwszy żywność GMO została z kolei przeznaczona do obiegu komercyjnego w Stanach Zjednoczonych. Zmian dokonano w pomidorach, wpływając na ich gen odpowiedzialny za dojrzewanie i mięknięcie. W efekcie zmniejszona aktywność wspomnianego genu doprowadziła do tego, że pomidory były zdatne do zjedzenia przez dłuższy czas. Kilka lat temu obszar zajmowany przez uprawy GMO stanowił prawie jedną dziesiątą wszystkich ziem zdatnych do uprawy. Było to ponad sto pięćdziesiąt milionów hektarów. Co roku podane liczby znacznie rosną co oznacza, że popularność genetycznie modyfikowanej żywności również jest większa.

Zmiana genomu

Na przestrzeni lat naukowcy wyodrębnili różne rodzaje modyfikacji genetycznych. Dziś możemy podzielić je na trzy główne grupy. Po pierwsze wpływ na genom danego organizmu może mieć inny gen pochodzący od innego gatunku. W takich przypadku mówimy o organizmach transgenicznych. Popularnym sposobem modyfikowania jest również zdublowanie określonego genu w danym organizmie. Takie działania przeprowadza się wtedy, gdy dana cecha w organizmie ma zostać uwypuklona (na przykład gen odpowiedzialny za wzrost). Ostatnim przykładem modyfikacji stosowanej dzisiaj przez naukowców jest zmiana aktywności poszczególnych genów. Tak jak w przykładzie amerykańskich pomidorów, za pomocą odpowiednich działań można obniżyć skuteczność genu odpowiedzialnego za dojrzewanie. Największe kontrowersje budzą oczywiście organizmy transgeniczne. W niektórych środowiskach wprowadzanie genu niewystępującego naturalnie u jakiegoś gatunku budzi poważne wątpliwości.

Badania genetyczne w medycynie

Współczesna medycyna w kontekście GMO wiąże się przede wszystkim z organizmami transgenicznymi. Praca naukowców w tym zakresie polega na badaniach dotyczących chorób dziedzicznych, zakaźnych czy takich jak rak. Obserwacja i badania przeprowadzane na zwierzętach mają w efekcie przekładać się na walkę z chorobami występującymi u ludzi. W ostatnich latach została na przykład stworzona mysia odmiana białaczki.

GMO w rolnictwie i hodowli zwierząt

Jeśli chodzi o zwierzęta, GMO ma na celu uzyskać takie efekty jak szybszy wzrost czy uodpornienie na choroby. Modyfikacje zwierząt na chwilę obecną nie są jednak tak popularne jak badania roślin. Przede wszystkim dlatego, że dużo kosztują i są o wiele bardziej skomplikowane. Modyfikacja roślin skupia się obecnie wokół takich aspektów jak większa odporność na szkodniki czy infekcje bakteryjne i wirusowe. Naukowcy starają się również wpływać na przedłużenie trwałości owoców i warzyw oraz na usuwanie tak zwanych składników antyżywieniowych (przede wszystkim chodzi tutaj o toksyny).

Ocena naukowców

Nie wszystkie miejsca na świecie akceptują uprawę modyfikowanych warzyw czy hodowlę zmodyfikowanych zwierząt. Od dwa tysiące dwunastego roku w Peru wprowadzono dziesięcioletni zakaz importu oraz produkcji żywności modyfikowanej genetycznie. Z kolei kraje azjatyckie, takie jak Indie czy Chiny, bardzo angażują się w produkcję GMO. Jeśli chodzi o Europę, specjalna komisja zaakceptowała około pięćdziesiąt odmian genetycznie modyfikowanych organizmów. Szczególnie gorąca dyskusja w środowiskach naukowych dotyczy eksperymentowania genetycznego przeprowadzanego na zwierzętach. Jakiś czas temu Światowa Organizacja Zdrowia przyznała jednak, iż nie wykryła żadnych skutków ubocznych po spożyciu GMO przez zwierzęta. Co więcej, organizacje takie jak ONZ wskazują, że genetycznie modyfikowane organizmy mogą być odpowiedzią na walkę z głodem.

Organizmy modyfikowane genetycznie są skutkiem rozwijającej się wiedzy człowieka na temat genomu istot żywych czy roślin. Naukowcy starają się przede wszystkim zadbać o to, by produkowana żywność, hodowane zwierzęta czy wreszcie uprawiane rośliny były dla społeczeństwa jak najbardziej efektywne. Wiele badań wskazuje na to, że GMO wpływa pozytywnie na rozwój zwierząt czy roślin. Co więcej modyfikacja genetyczna umożliwia również prowadzenie badań z zakresu medycyny. Być może za jakiś czas dzięki przeprowadzanym doświadczeniom uda się wynaleźć lekarstwa na choroby niewyleczalne. Sceptycy tej teorii pozostają oczywiście w opozycji do zwolenników. Warto jednak podkreślić, że każda negatywna opinia poparta wiedzą naukową i argumentami w efekcie może prowadzić do stałego ulepszania wprowadzanych metod odnośnie badań genetycznych. W efekcie na chwilę obecną wydaje się jednak, że GMO pozytywnie wpływa na wiele dziedzin życia człowieka.